Anglików jego..

Danie dnia

"Anglików jego i jego dziedzicznych następców za prawowitych wład­ców w Afganistanie. Dziedzicem swym wyznaczył młodszego syna, emira Abdulla-chana. Lord Mayo odrzucił te żądania: rząd angielski nie chciał się pozbawiać szans kontynuowania tradycyjnej gry, jaką prowa­dził we wszystkich feudalnych monarchiach wschodnich. Jeżeli władca nie wykazywał wymaganej pokory, Anglicy wysuwali przeciw niemu rywalizującego pretendenta do władzy. Wicekról zobowiązał się jednak nie mieszać w wewnętrzne sprawy Afganistanu i zrezygnował z wysła­nia tam rezydentów Anglików, których obecności emir obawiał się naj­bardziej uważając, że rezydenci angielscy staną się ośrodkiem skiero­wanych przeciw niemu intryg. W zamian Szer Ali przyrzekł wicekrólo­wi, że będzie uzgadniał swoją politykę zagraniczną z rządem Indii Bry­tyjskich. Szer Ali nie wyrzekł się angielskich pieniędzy i broni, lecz zacho­wał podejrzliwość w stosunku do Anglików. Naród afganistański uwa-żći r, że zaprzedał się Anglikom . Na początku 1869 r. rząd angielski, na którego czele stał wówczas przywódca liberałów Gladstone, zaproponował rządowi carskiemu utwo­rzenie między posiadłościami Rosji i Anglii w Azji Środkowej strefy neutralnej, która zapobiegłaby bezpośredniemu ich zetknięciu. Rząd rosyjski zgodził się na utworzenie takiego pasa i zaproponował włącze­nie do niego Afganistanu, aby zabezpieczyć ten kraj przed agresją an­gielską. Londyn wysunął kontrpropozycję, zażądał znacznego rozszerze­nia terytorium neutralnego w kierunku północnym, tzn. na okręgi sta­nowiące obiekt pożądań rosyjskich. Do porozumienia nie doszło. Jesienią tegoż 1869 r. wznowione zostały pertraktacje między Rosją i Anglią. Dla ich prowadzenia przybył do Petersburga przedstawiciel wicekróla Indii. Osiągnięto porozumienie, zatwierdzone następnie przez cara i rząd angielski. Postanowiono, że terytorium Afganistanu stano­wią tereny znajdujące się w ,,rzeczywistym" władaniu Szer Alego. An­glia zobowiązała się podjąć wszelkie kroki, aby „odwieść" emira od prób rozszerzania posiadłości, Rosja zaś przyrzekła przeszkodzić emi­rowi bucharskiemu w napadaniu na terytorium afgańskie . "

Tekst zaczerpnięty z "Historia dyplomacji 1871-1914" wyd. Książka i Wiedza; rok 1972