"Pertraktacje w sprawie granicy Afganistanu stanowią typowy przykład dyplomacji kolonizatorów. Sprawa dotyczyła Afganistanu, lecz zamiast niego jako strona w pertraktacjach występował rząd angielski, który przywłaszczył sobie ,,prawo" reprezentowania tego kraju. W dalszych rokowaniach z Anglią Gorczakow wskazywał (w memorandum z 29 kwietnia 1875 r.), że rywalizacja między Rosją i Anglią sprzeczna jest z obopólnymi ich interesami. W celu uniknięcia tej rywalizacji, zdaniem rosyjskiego ministra, pożądane byłoby zachowanie między nimi w Azji Środkowej „pośredniego pasa" lub buforu, który zabezpieczyłby je przed bezpośrednim sąsiedztwem. Buforem takim mógłby być Afganistan; obie strony muszą tylko uznać jego niezależność. Jednocześnie Gorczakow zaręczał, że Rosja nie zamierza rozszerzać dalej swoich posiadłości w Azji Środkowej — ani od strony Bucha-ry, ani w stepach turkmeńskich. Konserwatywny rząd Disraelego, który zastąpił gabinet Glad-Nl.ono'a, przyszedł do władzy na fali ekspansji imperializmu brytyjskiego. W lym czasie w związku ze wzrostem konkurencji na rynkach światowych, zwłaszcza ze strony Niemiec, wzrosło zainteresowanie burżua-z|i angielskiej ekspansją kolonialną, jakie już zaznaczyło się na początku lat siedemdziesiątych. Zjawiska te związane były z przechodzeniem kapi tal izmu w stadium imperialistyczne. Aktualna sytuacja — kryzys ekonomiczny, jaki rozpoczął się w 1873 r. w Niemczech, Austro-Węg-rzech i Stanach Zjednoczonych — również sprzyjała dążeniu do ekspansji zagranicznej. Gabinet Disraelego wkroczył na drogę ekspansji i zaborów kolonialnych w różnych rejonach globu ziemskiego: w Afryce Południowej, Hgipcie, Turcji. Środkowy Wschód nie stanowił wyjątku. "
Tekst zaczerpnięty z "Historia dyplomacji 1871-1914" wyd. Książka i Wiedza; rok 1972